TİCİS TÜRKİYE · 31.10.2026
31 Ekim 2026 · Haftalık yayın · TİCİS değerlendirmesi
İhracatçıya üretim yapan bir firma, ihracatı kendi adına gerçekleştirmese de belirli işlemlerde döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilir. Ancak ihracatçıya mal satmak tek başına yeterli değildir. Tedarik ilişkisinin, ihracatın ve döviz hareketinin ilgili başvuru yoluna uygun belgelerle eşleşmesi gerekir. Bu rehber, TCMB’nin 26 Ekim 2026 tarihli güncel talimatını esas alır.
Kimler için bir fırsat?
Talimatın 5/6 maddesi, aracı ihracatçıya ürün tedarik veya imal eden firmalar adına yapılan satışları düzenler. Bu yol peşin ihracat bedellerini kapsamaz. Belgeleri ve diğer şartları karşılanan işlemde destek doğrudan tedarikçi/imalatçı hesabına ödenir. Dahilde İşleme Rejimi için 5/15 maddesinde ayrı bir başvuru yolu vardır. Bu iki yolun belgeleri ve başvuruda görev alan tarafları birbirine karıştırılmamalıdır. [1]
26 Ekim güncellemesinde ne değişti?
Döviz pozisyonu bildirim formu belge tarihinden itibaren üç ay geçerlidir; banka her başvuruda koşulları kontrol eder. Döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aşan firmalar destek alamaz. 5/6 kapsamındaki talep ve pozisyon formlarını tedarikçi/imalatçı imzalayıp bankaya sunar. İhraç kayıtlı faturaların tutarı, satışa konu dövizi karşılamalıdır. Formu onaylayan SMMM/YMM’nin meslek odası faaliyet belgesi de dosyada bulunmalıdır. [1]
Aracılı ihracatta hazırlanacak dosya
5/6 kapsamındaki temel belgeler: Ek E beyannamesi, aracılı ihracat sözleşmesi, tedarikçi/imalatçı unvanının kayıtlı olduğu ilgili gümrük beyannameleri ve bunlara bağlı ihraç kayıtlı faturalar; ayrıca talep ve döviz pozisyonu bildirim formlarıdır. Banka tedarik ilişkisini ve dövizin yurt dışı kaynağını doğrular. Sıradan bir yurt içi satış faturasının bu dosyanın yerine geçtiği varsayılmamalıdır. [1]
Dahilde İşleme Rejimi: farklı belge ve sorumluluklar
5/15 kapsamındaki işlemlerde talep ve pozisyon formlarını ihracatçı bankaya sunar. Ek F beyannamesi, KDV terkin yazısı ve ilgili faturalar aranır. Terkin yazısı başvurudan en fazla bir yıl öncesine ait olabilir. Dövizin TL karşılığı ihracatçıya, destek tedarikçiye aktarılır. Her iki başvuru yolunda da ilgili kullanım, tedarikçinin satış ve destek limitlerinden düşülür. [1]
Destek oranı, süre ve limitler aynı şey değildir
TCMB’nin 28 Eylül açıklamasında yüzde 3 destek oranının 31 Ocak 2027’ye kadar geçerli olduğu belirtilir. Bu, sonrasında aynı oranın devam edeceği taahhüdü değildir. Firma satış limiti, destek üst sınırı ve kullanılabilir bakiye ayrı kontrol edilmelidir; açıklanan azami tutar, her firmaya ödenecek tutar anlamına gelmez. [2]
İşlemden önce bankaya netleştirin
Bedelsiz ithalat, peşin ödeme, başka bankadan gelen döviz veya reeskont ilişkisi bulunan işlemler ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle talimatta atıf yapılan reeskont düzenlemelerinin Ek 4’ü kapsamında kredi kullananlara vade boyunca destek verilmez; bu kısıt bütün reeskont kredilerine genellenmemelidir. Yanlış beyan ve usulsüz kullanım geri alma ve erişim kısıtları doğurabilir. [1]
TİCİS önerisi: başvuruyu tek bir dosya üzerinden yönetin
Önce hangi işlem için, hangi sıfatla başvuracağınızı yazılı olarak belirleyin. İhracatçı, üretici ve bankanın farklı varsayımlarla ilerlemesini önlemek için başvuru yolunu dosyanın ilk sayfasında belirtin. Mali müşavirinizden ilgili mali veriler ve form geçerliliğini kontrol etmesini isteyin. Bu çalışma, resmî belge listesinin yerine geçmez; belgelerin birbirini doğrulamasını sağlar.
Sözleşme, fatura, beyanname, tahsilat ve banka yazışmalarını aynı işlem referansı altında saklayın. Firma unvanı, ürün, tarih ve tutar tutarsızlıklarını döviz satışı öncesinde giderin. Bankadan güncel belge listesini ve ilgili işlem için kalan limitin nasıl teyit edileceğini alın. Satış, muhasebe ve finans ekipleri arasında bir dosya sorumlusu belirleyin.
İhracatçınızla desteğin kime ödeneceğini ve evrakı kimin hazırlayacağını açıkça konuşun. Destek talebini sonradan hatırlanan bir ek işlem olarak bırakmayın. Ödeme alınana kadar sonucu kesinleşmiş gelir gibi değerlendirmeyin; satış fiyatınızın ve tedarik sözleşmenizin sürdürülebilirliğini bu ödemeye bağımlı kurmayın.
TİCİS yorumu: kayıtlı tedarik ilişkisi rekabet avantajına dönüşebilir
Bizim değerlendirmemiz, düzenlemenin fırsatını yalnızca destek oranında aramamak gerektiğidir. İhracatçıyla düzenli belge paylaşan, üretimini izlenebilir biçimde kayıt altına alan ve mali verilerini güncel tutan tedarikçi, başvuru hazırlığını daha kontrollü yönetebilir. Bu disiplin müşteriyle güven ilişkisini ve diğer finansman görüşmelerindeki dosya kalitesini de güçlendirebilir.
İşletmelere önerimiz, tüm satışlar için toplu bir uygunluk varsayımı yapmak yerine önce belgeleri eksiksiz olan bir ihracat bağlantısını incelemeleridir. Banka ve mali müşavirle doğrulanan bu hazırlığı kurum içi standart bir kontrol listesine dönüştürün. TİCİS’in yaklaşımı, fırsatı görünür kılarken desteği otomatik hak veya garantili ödeme gibi sunmamaktır.
Resmî kaynaklar ve güncellik
Esas alınan metin: TCMB Uygulama Talimatı, 26 Ekim 2026. Kaynaklar 31 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Genel ticari bilgilendirmedir; işlem özelindeki uygunluğu bankanız ve mali müşavirinizle teyit edin.